5 โรคสายตาของผู้สูงอายุที่ควรรู้: อาการเด่นและการตรวจ

เมื่ออายุมากขึ้น การเปลี่ยนแปลงของเลนส์ตา จอประสาทตา เส้นประสาทตา และผิวตาอาจทำให้การมองเห็นเปลี่ยนไป บทความนี้สรุป โรคสายตาของผู้สูงอายุ และภาวะที่พบบ่อย 5 กลุ่ม พร้อมอาการสังเกตเบื้องต้นและเหตุผลที่ควรตรวจตาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อช่วยให้ดูแลตัวเองได้ตรงจุดโดยไม่สรุปโรคจากอาการเพียงอย่างเดียว

ทำไมโรคสายตาของผู้สูงอายุจึงควรใส่ใจ

องค์การอนามัยโลกระบุว่า ต้อกระจก ความผิดปกติของการหักเหแสง จอประสาทตาเสื่อมตามวัย ต้อหิน และเบาหวานขึ้นจอตา เป็นสาเหตุสำคัญของความบกพร่องทางการมองเห็นทั่วโลก โดยผู้ที่มีปัญหาการมองเห็นอาจมีความเสี่ยงต่อการหกล้ม การเคลื่อนไหวลำบาก และการแยกตัวจากสังคมเพิ่มขึ้น อ่านข้อมูลจาก WHO

อย่างไรก็ตาม “มองไม่ชัด” ไม่ได้บอกว่าเป็นโรคใดโรคหนึ่งเสมอไป อาจเกี่ยวข้องกับแว่นตาที่ไม่เหมาะสม ตาแห้ง ยาบางชนิด หรือโรคตาและโรคประจำตัว การตรวจจึงมีประโยชน์กว่าการลองซื้อผลิตภัณฑ์มารับประทานหรือหยอดตาด้วยตนเอง

1. ต้อกระจก: เลนส์ตาขุ่นและภาพมัว

ต้อกระจกคือภาวะที่เลนส์ตาซึ่งเดิมใสค่อย ๆ ขุ่นลง โดยอายุเป็นปัจจัยที่พบได้บ่อย อาการที่สังเกตได้อาจเป็นภาพมัว สีดูไม่สดเหมือนเดิม แพ้แสง เห็นแสงไฟฟุ้ง หรือมีปัญหามองตอนกลางคืน อาการมักค่อย ๆ เปลี่ยนและอาจเกิดข้างเดียวหรือสองข้าง

การเปลี่ยนแว่นอาจช่วยได้ในบางระยะ แต่ถ้าการมองเห็นรบกวนชีวิตประจำวัน จักษุแพทย์จะประเมินความเหมาะสมของการดูแลเพิ่มเติม โดยไม่ควรตัดสินใจจากโฆษณาหรือคำบอกเล่าเพียงอย่างเดียว รายละเอียดอาการและแนวทางประเมินดูได้จาก National Eye Institute เรื่องต้อกระจก

2. ต้อหิน: เส้นประสาทตาอาจเสียหายโดยไม่รู้ตัว

ต้อหินเป็นกลุ่มโรคที่ทำให้เส้นประสาทตาเสียหาย ซึ่งอาจสัมพันธ์กับความดันตา แต่ความดันตาเพียงอย่างเดียวไม่ใช่คำตอบทั้งหมด จุดที่ต้องระวังคือระยะแรกอาจไม่มีอาการชัดเจน การมองเห็นด้านข้างอาจค่อย ๆ ลดลงจนเจ้าตัวไม่ทันสังเกต และเมื่อเส้นประสาทตาเสียหายแล้ว การมองเห็นที่สูญเสียไปอาจไม่กลับคืน

ผู้ที่อายุมาก มีประวัติครอบครัวเป็นต้อหิน ใช้ยาสเตียรอยด์บางรูปแบบ หรือมีโรคประจำตัวบางชนิด ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเรื่องช่วงเวลาตรวจที่เหมาะสม การตรวจอาจประกอบด้วยการวัดความดันตา ตรวจลานสายตา และประเมินขั้วประสาทตา ไม่ใช่ดูจากอาการอย่างเดียว

3. จอประสาทตาเสื่อมตามวัย: กระทบการมองเห็นตรงกลาง

จอประสาทตาเสื่อมตามวัย หรือ AMD เกิดบริเวณจุดภาพชัดหรือมาคูลา ซึ่งมีบทบาทต่อการมองเห็นรายละเอียดตรงกลาง เช่น อ่านหนังสือ จำใบหน้า หรือมองเส้นตรง อาการอาจเป็นภาพตรงดูบิดเบี้ยว มีจุดมัวตรงกลาง หรือมองรายละเอียดได้ลดลง ส่วนการมองเห็นรอบข้างอาจยังดีอยู่ในช่วงแรก

อายุและประวัติครอบครัวเป็นปัจจัยสำคัญ ส่วนการสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงได้ การตรวจตาแบบขยายม่านตาและการติดตามตามคำแนะนำของจักษุแพทย์ช่วยประเมินการเปลี่ยนแปลงได้ หากพบเส้นตรงบิดเบี้ยวหรือการมองเห็นตรงกลางเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว ควรติดต่อสถานพยาบาลโดยเร็ว ข้อมูลพื้นฐานดูได้จาก National Eye Institute เรื่อง AMD

4. เบาหวานขึ้นจอตา: ระยะแรกอาจยังไม่มีอาการ

เบาหวานขึ้นจอตาเป็นความผิดปกติของหลอดเลือดในจอตาที่สัมพันธ์กับโรคเบาหวาน ระยะแรกอาจมองเห็นปกติและไม่มีอาการเจ็บ แต่เมื่อความผิดปกติเพิ่มขึ้นอาจมีภาพพร่ามัว จุดลอย หรือการมองเห็นเปลี่ยนไป การควบคุมระดับน้ำตาล ความดันโลหิต และไขมันตามแผนของทีมรักษา รวมถึงการตรวจจอตาตามกำหนด มีส่วนช่วยลดโอกาสที่ปัญหาจะลุกลาม

ผู้ที่เป็นเบาหวานควรสอบถามแพทย์หรือจักษุแพทย์ว่าควรตรวจตาบ่อยเพียงใด เพราะช่วงเวลาที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดของเบาหวาน ระยะโรค และผลตรวจครั้งก่อน การรอให้มีอาการก่อนอาจทำให้พลาดโอกาสประเมินระยะเริ่มต้น ดูข้อมูลจาก National Eye Institute เรื่องเบาหวานขึ้นจอตา

5. สายตายาวตามวัย: มองใกล้ไม่ชัดจากการเปลี่ยนแปลงของเลนส์ตา

สายตายาวตามวัย หรือ presbyopia เป็นภาวะที่ความสามารถในการปรับโฟกัสระยะใกล้ลดลงตามวัย จึงอาจต้องถือหนังสือไกลขึ้น ใช้แสงมากขึ้น หรือมีอาการล้าตาเมื่ออ่านนาน ๆ ในทางการแพทย์ภาวะนี้เป็นการเปลี่ยนแปลงด้านการหักเหแสง ไม่ใช่โรคที่ทำลายจอประสาทตา แต่ควรแยกจากอาการมองใกล้ไม่ชัดที่เกิดจากต้อกระจก ตาแห้ง หรือโรคอื่น

แว่นอ่านหนังสือหรือแว่นที่วัดค่าสายตาอย่างเหมาะสมอาจช่วยให้ทำกิจวัตรได้สะดวกขึ้น หากอาการเกิดฉับพลัน เป็นข้างเดียวมาก หรือมีปวดตา เห็นแสงแฟลช จุดดำเพิ่มขึ้น ควรเข้ารับการประเมิน ไม่ควรคิดว่าเป็นเพียงสายตายาวตามวัยเสมอ

อาการแบบไหนควรรีบตรวจตา

แม้ไม่มีอาการ ผู้สูงอายุ ผู้ที่เป็นเบาหวาน หรือผู้มีประวัติครอบครัวต้อหินก็ควรถามผู้เชี่ยวชาญเรื่องการตรวจตาแบบครอบคลุม การตรวจช่วยค้นหาความผิดปกติที่ยังไม่แสดงอาการ และช่วยแยกภาวะที่แก้ไขได้ด้วยแว่นออกจากภาวะที่ต้องติดตามใกล้ชิด

ดูแลดวงตาในชีวิตประจำวันอย่างไร

• ควบคุมเบาหวาน ความดันโลหิต และไขมันตามแผนการดูแลของแพทย์
• ไม่สูบบุหรี่ และสวมแว่นกันแดดที่ป้องกันรังสี UV เมื่อต้องอยู่กลางแจ้ง
• ใช้แสงอ่านหนังสือที่เพียงพอ พักสายตาเมื่อใช้หน้าจอนาน และกะพริบตาให้สม่ำเสมอ
• ไม่ใช้ยาหยอดตาหรืออาหารเสริมเพื่อหวังผลต่อโรคตาแทนการตรวจและการดูแลจากผู้เชี่ยวชาญ
• เตรียมรายชื่อยา โรคประจำตัว และประวัติครอบครัวไปแจ้งในวันที่ตรวจตา

การกินผัก ผลไม้ และอาหารหลากหลายช่วยสนับสนุนสุขภาพโดยรวม แต่ยังไม่มีอาหารหรือผลิตภัณฑ์ใดที่ควรนำมาอ้างว่าใช้แทนการตรวจหรือการดูแลโรคตาได้ หลักฐานของสารอาหารบางชนิดต่อโรคตาอาจใช้เฉพาะในกลุ่มคนและสูตรที่กำหนดโดยผู้เชี่ยวชาญ จึงไม่ควรเทียบเคียงกับผลิตภัณฑ์ทุกชนิด

สรุป: รู้จักอาการและตรวจให้เหมาะสม

โรคสายตาของผู้สูงอายุที่ควรรู้มีทั้งต้อกระจก ต้อหิน จอประสาทตาเสื่อมตามวัย เบาหวานขึ้นจอตา และสายตายาวตามวัย แม้บางภาวะอาจเริ่มอย่างเงียบ ๆ แต่การตรวจตาและการดูแลโรคประจำตัวอย่างต่อเนื่องช่วยให้พบความเปลี่ยนแปลงได้เร็วขึ้น ที่สำคัญคืออย่าวินิจฉัยตนเองจากอาการมองไม่ชัดเพียงอย่างเดียว

ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติ ใช้ยาอยู่ ตั้งครรภ์ มีโรคประจำตัว หรือกำลังพิจารณาอาหารเสริม ควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือนักโภชนาการที่มีใบอนุญาตก่อน

คำถามที่พบบ่อย

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• WHO: Blindness and visual impairment
• NEI: Eye conditions and diseases
• NEI: Detection of glaucoma and adult vision screening
• NEI: Age-related macular degeneration
• NEI: Diabetic retinopathy
• NEI: Cataracts

ข้อมูลผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

VitUS Bilberry Vision Care เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารของ VitUS ที่หน้าผลิตภัณฑ์ระบุส่วนประกอบ เช่น สารสกัดบิลเบอร์รี่ ลูทีน เควอซิทิน และวิตามินเอ

ผู้สนใจควรอ่านฉลาก ตรวจสอบความเหมาะสมกับยาและโรคประจำตัว และใช้เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพโดยรวม ไม่ใช่เพื่อรักษา ป้องกัน หรือทดแทนการดูแลโรคตา

ดูข้อมูลสินค้า VitUS Bilberry Vision Care หรือ ทำความรู้จัก VitUS